Toegankelijkheid in de praktijk
Dit jaar is bovendien een bijzonder jaar voor toegankelijkheid: het is tien jaar geleden dat Nederland het VN-verdrag Handicap ratificeerde. Het verdrag heeft als uitgangspunt dat mensen met een beperking volwaardig en op voet van gelijkheid moeten kunnen deelnemen aan de samenleving.
AquaZoo laat zien dat toegankelijkheid verder gaat dan alleen fysieke bereikbaarheid. Het dierenpark houdt op verschillende manieren rekening met bezoekers met uiteenlopende behoeften. Zo zijn er brede en toegankelijke paden en is er aandacht voor bezoekers voor wie een prikkelarme omgeving noodzakelijk is. Op het park wordt geen muziek afgespeeld en wordt geen gebruikgemaakt van geluid- of lichteffecten. De beleving van de dieren en de natuur staat centraal.
Ook in de informatievoorziening en beleving van het park wordt rekening gehouden met verschillende behoeften. Een bijzonder voorbeeld daarvan is te vinden bij de tijgers. Daar kunnen bezoekers onderdelen van de tijger voelen, zoals het oog, een nagel en een deel van de ruggenwervel, waarna via audio meer over het dier wordt verteld. Daarnaast wordt gekeken naar de leesbaarheid van informatie en wordt op verschillende plekken gebruikgemaakt van audio en ondertiteling bij educatieve filmpjes.
Luisteren naar ervaringsdeskundigen
Wat voor de jury in het bijzonder opvalt, is dat AquaZoo toegankelijkheid niet beschouwt als iets dat op een bepaald moment ‘af’ is. De organisatie blijft kijken naar wat verschillende bezoekers nodig hebben en waar nog drempels bestaan.
Daarbij wordt bewust gebruikgemaakt van ervaringsdeskundigheid. Zo bezocht een groep mensen met een beperking vanuit Joint Projects, een door de provincie gefinancierd project, het park om vanuit hun eigen ervaring te kijken waar zij in de praktijk tegenaan lopen. AquaZoo heeft hun feedback vervolgens gebruikt om verbeteringen door te voeren.
“Juist die houding waardeert de jury: niet vóór mensen bepalen wanneer iets toegankelijk is, maar mét mensen kijken naar wat beter kan,” aldus Hilda Snippe voorzitter Werkgroep Toegankelijkheid Leeuwarden.
General manager Jeroen Loomeijer is enthousiast over de prijs:
“We vinden het ontzettend mooi dat onze inzet op deze manier wordt gezien en gewaardeerd. Toegankelijkheid betekent voor ons vooral dat we blijven kijken en luisteren: wat hebben onze bezoekers nodig en waar kunnen we het nog beter doen?”.
Ook kansen om mee te doen op de arbeidsmarkt
Die aandacht voor meedoen is niet alleen terug te zien bij de bezoekers van AquaZoo. De organisatie biedt ook mogelijkheden aan mensen voor wie de stap terug naar werk niet vanzelfsprekend is.
Zo heeft AquaZoo een praktijkbegeleider in dienst en biedt het werkervaringsplekken in het groen. Onder andere mensen die na een burn-out of een langdurige periode van ziekte werken aan hun herstel, krijgen op deze manier de mogelijkheid om werkervaring op te doen en hun werkritme weer op te bouwen. Vanuit dit traject heeft AquaZoo inmiddels ook een aantal deelnemers zelf in dienst genomen.
“Soms heeft iemand vooral een plek nodig om weer rustig werkervaring en arbeidsritme op te bouwen. We hebben gezien dat zo’n werkervaringsplek uiteindelijk ook kan leiden tot een baan. Een aantal mensen uit dit traject is inmiddels bij ons in dienst gekomen,” aldus Loomeijer.
Daarnaast zijn in AquaZoo vrijwilligers van Stichting Wildlife actief. Zij dragen met verschillende educatieve activiteiten bij aan de beleving van bezoekers in het park. Ook zijn er vrijwilligers met een handicap actief binnen AquaZoo.
Blijven ontwikkelen
AquaZoo benadrukt zelf dat er nog stappen te zetten zijn. De organisatie werkt met een routemap met verbeterprojecten voor de korte en langere termijn. Zo zijn er wensen voor verdere verbeteringen in de horeca en speeltuin en voor het vervangen van deuren door automatische schuifdeuren.
De jury ziet daarmee een organisatie die al veel concreets heeft gerealiseerd, maar tegelijkertijd blijft luisteren, leren en verbeteren. Juist die combinatie maakt AquaZoo een inspirerend voorbeeld van hoe toegankelijkheid in de praktijk vorm kan krijgen.
Diversiteitsprijs 2026
Met de Diversiteitsprijs zet de gemeente Leeuwarden jaarlijks een organisatie in het zonnetje die zich inzet voor diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid.
De prijs wordt dit jaar uitgereikt op 5 oktober, aan de vooravond van Diversity Day op 6 oktober. De uitreiking valt daarnaast in de Week van de Toegankelijkheid en in het jaar waarin het tien jaar geleden is dat Nederland het VN-verdrag Handicap ratificeerde.
Zelf aan de slag met toegankelijkheid?
De Diversiteitsprijs is niet alleen bedoeld om goede voorbeelden zichtbaar te maken, maar ook om andere organisaties te inspireren. Wil je als bedrijf of organisatie in Leeuwarden zelf stappen zetten op het gebied van toegankelijkheid? De Werkgroep Toegankelijkheid gemeente Leeuwarden denkt vanuit ervaringsdeskundigheid mee over toegankelijkheid in de praktijk.
Door mensen vroegtijdig te betrekken, wordt beter zichtbaar welke drempels er zijn en waar verbeteringen mogelijk zijn. AquaZoo laat zien hoe waardevol het is om niet alleen vóór, maar vooral mét mensen met een beperking te kijken naar toegankelijkheid.
