Kneppelfreed
Al eeuwen strijdt men in Fryslân om de eigen taal. Dat leidde in 1951 tot Kneppelfreed. De Friese veearts Sjirk van der Burg moest vanwege een verkeersovertreding verschijnen voor de kantonrechter in Heerenveen. Van der Burg wilde zich in het Fries uitdrukken, maar dit werd niet toegestaan. In twee artikelen maakten journalisten Fedde Schurer en Tsjebbe de Jong zich boos over deze gang van zaken. Voor het gerechtshof in Leeuwarden moesten beide journalisten zich verantwoorden vanwege ‘belediging van een ambtenaar in functie’. Het publiek dat zich buiten het Hof had verzameld, werd op weinig zachtzinnige wijze door de politie met wapenstok en waterkanon uit elkaar gedreven. De ‘de slag op het Zaailand’ gaf een sterke impuls aan de Fryske Beweging en werd een kantelpunt voor een sterkere positie van de Friese taal. In 1956 werd het Frysk de tweede officiële Rijkstaal van Nederland. En de taal geniet sinds 1992 bescherming door het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden.
En juist in de stad waar Kneppelfreed plaatsvond, de hoofstad van de Provinsje Fryslân, waar het Gerechtshof staat en de Provinciale Staten gevestigd zijn, komt de nieuwe coalitie van de stad met een zeer opmerkelijk besluit.
Coalitieakkoord
De gemeente Leeuwarden heeft een nieuw college, bestaande uit PRO, D66, CDA en VVD. Het coalitieakkoord kondigt bezuinigingen en een lastenverhoging aan, maar ook meer geld voor onkruidbestrijding, vernieuwing van het stadcentrum en de bouw van nieuwe woningen. Maar op bladzijde 35 van het 51 pagina’s tellende akkoord staat helemaal onderaan onder het kopje ‘Betrouwbare en eenvoudige dienstverlening’ een saillante zin: “Daarnaast vertalen we de website alleen nog naar het Engels en niet meer naar het Fries.”
Discriminatie
De nieuwe coalitie schuift gewoonweg de tweede rijkstaal aan de kant! De burgemeester zit de raadsvergaderingen deels mooi voor in het Frysk, maar dat doet voor het nieuwe College er helemaal niet toe. In het gebied waar de Friese Vrijheid zo’n zes eeuwen bestond, sluit het bestuur van de hoofdstad de Friessprekende inwoners gewoon uit. De dienstverlening voor hen bestaat niet meer. Dat neigt toch naar discriminatie. Vertegenwoordigt zo’n bestuur alle inwoners?
Memetaal
Continue blijft de tweede Rijkstaal in het verdomhoekje staan. Is het niet vanuit Den Haag, dat regelmatig het bestaan van het Fries gewoon vergeet (“Dat is een hobby van mensen boven Zwolle”), dan komt het negeren van de memetaal wel uit de provincie zelf.
Het is diep en diep triest. Het kleine dorpje in Gallië hield stand tegen Rome, het Den Haag van die tijd. Maar in de 21ste eeuw geeft het stamhoofd Heroïx zich al bij voorbaat over.
